Polarografi, POLAROMETRİK ÇÖZÜMLEME ya da VOLTAMETRİ olarak da bilinir, analitik kimyada, indirgenebilen ya da yükseltgenebilen maddelerin çözümlenmesinde kullanılan elektrokimyasal yöntem. Yöntemi 1922’de Çekoslovak kimyacı Jaroslav Heyrovsky geliştirmiştir.
Kimyasal elementlerin büyük bir bölümü polarografik çözümleme yoluyla belirlenebilir; alaşımlar ve çeşitli inorganik bileşikler de bu yöntemle çözümlerıebilir. Polarografiden ayrıca pek çok organik bileşiğin tanımlanmasında, çözeltilerdeki kimyasal dengelerin ve tepkime hızlarının incelenmesinde yararlanılır.
Polarografide, çözümlenecek çözelti iki elektrotlu bir cam kaba doldurulur. Elektrotlardan biri, içinden cıva damlayan kılcal bir cam boru, öbürü ise çoğunlukla kabın tabanında oluşturulan bir cıva havuzudur. Kap, bir pil ya da başka bir doğru akım kaynağından oluşan bir elektrik devresine bağlarıır, bu arada devreye seri olarak bir de ampermetre eklenir; ayrıca, elektrotlara uygulanan gerilimi sıfır ile iki volt arasında değiştiren bir aygıttan yararlanılır. Damlayan civa elektrotu genellikle kutuplayan gerilimin eksi kutbuna bağlanır ve gerilim çok küçük aralıklarla artırılırken, ampermetrede geçen akımın şiddeti ölçülür. Uygulanan gerilim çözümlenrnekte olan maddeyi indirgeyerek damlayan cıva elektrotunda toplayacak bir değere ulaşarıa değin, akımın şiddeti çok küçük kalır. Gerilim bu kritik değerin üstüne çıktığında ise akımın şiddeti hızla artmaya başlar, ama gerilim daha da artırıldığında yavaş yavaş bir sınır değere ulaşır ve burada hemen hemen sabit olarak kalır. Akımdaki bu hızlı artışa neden olan kritik gerilim, indirgenen maddenin özgün bir değeridir ve maddenin tanımlanmasını sağlar (nitel çözümleme). Damlayan elektrot anot olduğunda ise, çözeltideki bazı yükseltgenebilir maddelerin yükseltgenmesi sınır akım şiddetine yol açar; bu akım şiddetine bakılarak da bu maddeler tanımlanabilir.
Çözeltide değişik gerilimlerde indirgenen ya da yükseltgenen birden çok madde bulunuyorsa, akım-gerilim eğrisi her madde için ayrı bir akım artışı (polarografi dalgası) ve sınır akım değeri verir. Bu nedenle polarografi yöntemi birkaç maddenin aynı anda tanımlanması ve belirlenmesinde uygulanabilir ve litrede 10-0 ile 0,01 mol arasında değişen oldukça küçük derişikliklerin ölçümünde kullanılabilir.
Yorum yazın